شرق شناسی ایران و فرانسه؛ ایران در فرهنگ ادبی فرانسه قرن نوزدهم

ترجمه‌های جدید ادبیات فارسی به زبان فرانسوی، ابداع اسطوره آریایی، افزایش سفر بین فرانسه و ایران و رونمایی از آثار باستانی شوش در موزه لوور از جمله عواملی هستند که برداشت فرانسه از ایران را در طول قرن نوزدهم به طور اساسی تغییر دادند. و این در فرهنگ ادبی این دوره منعکس شده است. جولیا هارتلی در یک مطالعه بلندپروازانه که شعر، تاریخ‌نگاری، داستان، سفرنامه‌نویسی، باله، اپرا و تئاتر عروسکی را در بر می‌گیرد، جایگاه بی‌نظیری را که ایران بین سال‌های ۱۸۲۹ تا ۱۹۱۲ در تخیل ادبی فرانسه داشت، آشکار می‌کند. تاریخ و فرهنگ ایران منبع الهام مداوم در نسل‌ها و جنبش‌های هنری مختلف، از اشعار «شرقی» ویکتور هوگو گرفته تا اشعار آنا دو نوا و استناد استراتژیک تئوفیل گوتیه به شعر فارسی تا بازنویسی کامل یک حماسه فارسی توسط دخترش جودیت گوتیه، باقی مانده است. نوشتن درباره ایران همچنین می‌توانست به بیان دیدگاه‌های جدیدی از تاریخ و دین جهان کمک کند، همانطور که در مباحثات فکری بین میشله، رنان و افغانی اتفاق افتاد. ایران، چه شادمانه، مانند اپرای لالا روخ اثر فلیسین داوید، و چه شوم، مانند لاماسونت، باعث ایجاد برخوردهای متنوعی شد. این امر در سفرنامه‌های فلاندن، گوبینو، لوتی، جین دیولافوا و مارته بیبسکو که شهرها و شیوه‌های فرهنگی یکسانی را به شیوه‌های کاملاً متفاوت توصیف می‌کنند، آشکارتر است. ایران تحت قلم این نویسندگان، هم به عنوان یک «دیگری» شرقی و هم به عنوان یک «خود دیگر» ظاهر می‌شود و فرهنگ آن بالاتر از سایر ملل مسلمان قرار می‌گیرد. گاهی اوقات این امر نویسندگان فرانسوی را به انتقاد از مفاهیم برتری اروپایی سوق می‌داد. اما در برخی دیگر، آنها ایران را به عنوان یک «پیش‌اروپایی» از طریق روایت‌های نژادپرستانه که کلیشه‌های شرق‌شناسی را تقویت می‌کرد، تصاحب کردند. این کتاب با بهره‌گیری از نظریه‌های شرق‌شناسی و تفاوت فرهنگی، هر دو سوی این تاریخ ادبی جذاب و پیچیده را بررسی می‌کند. این اولین مطالعه بزرگ در مورد این موضوع است.